Hoe word je gezond en wel honderd? Leer het van ervaringsdeskundigen.

Het regent buiten, ik heb net een artikel gelezen dat een vriend van mij (en wetenschapsjournalist), Imco Lanting, had geschreven voor het Nederlands Dagblad – Het gaat de vijf Blue Zones – en ik moest denken aan Ellen (vroeger heette ze Leeuwerik van achter, tegenwoordig Dekker). Wij waren wat je noemt echte soulmates. En we beloofden elkaar dat we later, als we oud waren, in hetzelfde bejaardentehuis zouden gaan wonen. Inmiddels ben ik 61 en en zo’n Blue Zone lijkt me daar de uitgelezen plek voor

Deze vijf plekken hebben een aantal dingen gemeen. Om te beginnen worden de mensen daar veel ouder dan waar ook er wereld, ze kennen er namelijk niet of nauwelijks ziektes als hart- en vaatziektes, obesitas, diabetes en kanker, en last but not least, ze zijn er zielsgelukkig. Een paradijs op aarde zou je zeggen. En dat is het ook, een paradijs, zoals het paradijs bedoeld is…

Het leven op Sardinië is zo slecht nog niet
Voor het artikel trok Imco naar de Blue Zone die het dichtst bij Nederland ligt, Sardinië. Hij leefde daar een paar dagen tussen de gezonde, vrolijke oudjes in het Supra Monte-gebergte. Het landschap kenmerkt zich door kurkeikbossen en wijn- en olijfgaarden. ‘Neem nou zo’n kurkeik: voordat er ook maar één kwaliteitskurkje uit de bast kan worden gemaakt, gaan er decennia overheen. Je móet dan bijna wel honderd worden wil je profijt hebben van je kurk-bos’.
De bewoners verdienen de kost voornamelijk als landbouwers en geiten- en schapenhouders (er zijn meer schapen op Sardinië dan de anderhalf miljoen inwoners) en hebben altijd afgeschermd geleefd van de buitenwereld. Daardoor ‘was en is het eiland zelfvoorzienend. Het eten komt van eigen land en de Cannonau-wijn maken ze ook zelf, van één van de 150 druivensoorten die hier groeien’.

De hamvraag
Het begint me te dagen. ‘In een jeep rijden we over hobbelige weggetjes hoog de bergen van Supra Monte in’, vertelt Lanting. ‘We gaan op bezoek bij geitenhoeders-voor-het-leven en broers, Antonio en Pantoleo, respectievelijk 76 en 75 jaar. Vroeger woonden ze bij hun kudde in kleine hutjes, tegenwoordig loopt er een weg naar het dal, dus kunnen de broers elke dag met de auto heen en weer. Behalve in de zomer dan, wanneer de hele familie wekenlang in de bergen doorbrengt. De fysieke conditie van de zeventigers lijkt daar niet echt onder te lijden, want met ferme passen lopen ze voor ons uit, verder de berg op, waar de geitenkudde moet worden losgelaten uit het nachtverblijf. Nadat we de ongeduldige geiten hebben uitgezwaaid en ze in het dichte struikgewas zijn verdwenen –op deze hoogte groeit de mirto-bes, hun favoriete maaltje- keren we terug naar de hut’.

‘We leiden een leven zonder al te veel uitspattingen’, vertellen ze. ‘Familie gaat voor alles. Bejaardenhuizen zijn een schande, wij verzorgen onze ouders en grootouders zelf, zo hoort het. Dat vangnet is onmisbaar.’ ‘We vertoeven altijd in hetzelfde gezelschap, waarbinnen iedereen zich aan elkaar kan optrekken.’ ‘Ja, ook geloof en de kerk zijn erg belangrijk.’
Kennen Antonio en Pantoleo veel extreem oude mensen in hun omgeving? ‘Ja, de meeste zijn negentig plus.’
‘De volgende dag spreken we een van hen, de 98-jarige Bachis Ladu in diens olijfgaard, met prachtig uitzicht op het omliggende berglandschap. Hij zaagt met de hand takken uit de bomen als demonstratie van zijn fitheid. Zijn kleinzoon Alessio (37) kijkt trots toe. ‘Opa heeft nog geen dag van z’n leven in het ziekenhuis gelegen. Zijn ogen zijn perfect en hij rijdt nog rond in zijn Fiat500. Hij heeft alleen een klein beetje last van artrose in zijn handen, dat is alles.’ En wat is volgens kleinzoon het geheim van gezond oud worden? ‘Eten van eigen land is een belangrijke’, zegt hij.’
Het menu is al eeuwen hetzelfde: natuurlijke voeding waar niets op, aan of in zit wat daar niet thuis hoort.
Lanting vervolgt ter illustratie: ‘’s Avonds zitten we in de woonkeuken van een groot familiehuis in het dorp Dorgali aan een tafel vol lokale seizoens-gerechten, van minestrone met verse bonen, aardappelen, wilde venkel tot spek en pancetta.

Gezond, natuurlijke voeding is, hoewel een heel belangrijke, niet de enige reden waarom Sardines zo oud worden. Want ook de manier van leven is, zo lijkt het, daarbij van belang. ‘Vanuit de ruimte ernaast, de wijnkelder, klinkt de typische vierstemmige keelzang van Sardinië, de Canto a Tenore. Nieuwsgierig kijken we om de hoek. De vrienden van de zangers zitten op houten bankjes geanimeerd te praten met voor hen schalen eten. Ze kennen elkaar, horen we, allemaal zo’n beetje vanaf de wieg, ‘Kom erbij’, zeggen ze. Of wij ook zin hebben in een glaasje zelfgemaakte wijn. De onbenoembare levensvreugde. Eenvoud. Even geen vragen meer over hoe honderd te worden. Doen zij ook niet. Ze worden het gewoon’.
En dat is misschien wel de aller belangrijkste!

Ik neem me voor om binnenkort Ellen weer eens te bellen…

De negen regels om ‘gezond honderd te worden’ volgens de Blue Zone-methode.

1. Natuurlijk bewegen: weg met dat sportschoolabonnement en lóóp naar vrienden, werk en winkel.
2. Doelbewust: heb een doel om ’s morgens je bed voor uit te komen.
3. Terugschakelen: schud stress van je af: door een dutje te doen, een vorm van bewustwording of bidden
4. 80-procent-regel. Eet tot je voor tachtig procent vol zit en stop dan. Daarnaast lijkt ’s avonds dineren niet gezond. De belangrijkste maaltijd nuttig je voor de middag.
5. Eet vooral plantaardig: Bonen, bonen en veel andere groentes, plus wekelijks een onsje vlees of vis.
6. Drink elke dag een glaasje wijn: matige drinkers overleven niet-drinkers.
7. Mensen om je heen: hechte vriendenkringen, waarbinnen gezonde (eet)gewoonten worden ondersteund, beschermen tegen eenzaamheid, obesitas en andere nare zaken.
8. Gemeenschap/geloof: wekelijks een geloofsdienst bijwonen voegt jaren toe aan de levensverwachting, zegt onderzoek
9. Geliefden eerst: zet gezin en familie op de eerste plaats en blijf je partner trouw, dat voegt tot drie jaar toe aan je leven
De Blue Zones-methode door Dan Buettner, uitgeverij Kosmos, Utrecht 2015, 320 pagina’s, €16,99
+helder verhaal met instructies om je eigen Blue Zone te beginnen
+moedigt aan lokaal en vers te gaan eten en bevestigt ook andere waardes, zoals familiebanden en kerkgang
Informatie over reizen naar een Blue Zone: www.bluezonesexperience.com
Recent verscheen het in het Nederlands.

De Blue Zones

Okinawa, Japan. Op deze eilandengroep wonen de gemiddeld langstlevende vrouwen ter wereld. Een vaste routine, traditie en een hechte sociale cohesie zijn sleutelwoorden. ‘Eet dagelijks iets van het land en uit de zee,’ is daarnaast sinds eeuwen het devies: zoete aardappels, tofu, rijst en zeewier.

Iakaria, Griekenland. Weer een eiland. De inwoners leven gemiddeld acht jaar langer dan Amerikanen, hartziektes komen de helft minder voor en dementie bijna helemaal niet. Het dieet van tachtigplussers bestaat voor vijftig procent uit groente en maar een beetje vlees en vis.

Loma Linda, Californië, VS. Deze gemeenschap van zevendedagsadventisten baseert haar dieet op de Bijbel: granen, fruit, noten en groenten. Genesis 1:29: ‘En Hij voegde eraan toe: ‘Jullie mogen het zaad van alle planten op aarde, de vruchten van alle bomen eten.’’ Het adventistendieet zorgt voor de gezondste Amerikanen, die tien jaar ouder worden dan gemiddeld. Meer dan zeventig procent van het menu bestaat uit groente en fruit. Ze eten ook noten en drinken sterke koffie.

Nicoya, Costa Rica. Mannelijke inwoners van dit stadje bereiken twee en een half keer vaker dan in Amerika de negentigjarige leeftijd. De gezondheidszorg kost zo’n zeven procent van wat er in de VS aan wordt uitgegeven. Net als in de andere Blue Zones zit de clou ‘m in veel koolhydraten, in de vorm van rijst, maïs en bonen.

Ogliastra, Sardinië, Italië. Sardiniërs eten veel graan –tarwe en gerst- in de vorm van brood, weinig vlees en vis en drinken een paar glazen wijn per dag. Veel lichaamsbeweging compenseert de relatief hoge calorie-inname.

Leave a Reply

Een gezond kind in 7 stappen? Beter en slimmer eten. Boek bestellen