Schone Scholen: elk kind veilig voor ongezonde producten!

Facebook-Ambassadeur-01

Het jaar is goed begonnen voor Niet Te Verteren, de beweging. Naar aanleiding van de actie Schone Scholen, krijgen we nu al hele goede reacties. Zelfs hebben een paar bedrijven zich aangemeld om mee te doen. Waar gaat het om bij Schone Scholen?

Elke dag bezoeken zo’n 900.000 kinderen tussen de 12 en de 18 een school voor voortgezet onderwijs en 1.52 miljoen kinderen van 4 tot 12 jaar een basisschool. Je mag er als kind, maar ook als ouder van uitgaan dat je daar veilig bent voor welke ongezonde invloed dan ook. Helaas is dat een illusie. Dat heeft veel te maken met geld.
Om te beginnen loop je zodra je een school binnenkomt direct tegen een automaat van Coca Cola of Mars aan. Dat de producten in die automaten niet zo bijster gezond zijn, weet inmiddels iedereen. Soms vind je daar ook gefrituurde producten, witte broodjes met (industriële) vleeswaren en andere dik- en ziekmakende producten.
De kantines op die scholen worden, gezien het assortiment, ook door partijen als deze bevoorraad. En met name grotere scholen overleven zelfs voor een groot deel op de inkomsten uit de kantine.
Opvallende cijfers: 50% van de leerlingen vindt het voedsel in de schoolkantines te ongezond, en 75% van alle ouders wil graag meedenken over wat je hieraan kunt doen.

Initiatieven
Alle schoolkantines gezond in 2015. Dat doel heeft de overheid zich gesteld in 2009 (De motie van Vendrik). Dit betekent dat minimaal 75 procent van het aanbod uit gezonde producten uit de Schijf van Vijf moet bestaan. Maximaal 25 procent mogen extraatjes als snoep, snacks en koeken zijn. Maar.., uh.., de Schijf van Vijf????

1. Gezonde Scholen

Het voedingscentrum, die ons middels de Schijf van Vijf vertelt wat gezonde voeding is, startte in 2011 met het initiatief Gezonde Scholen; Als een school aan de richtlijnen van deze club voldoet, mag het zich 3 jaar lang Een Gezonde School noemen. Hoewel Voeding bovenaan het lijstje van de 8 thema’s staat, komt dat nauwelijks aan bod.
Van een medewerker van een kantine begrepen wij dat je je al een Gezonde School mag noemen als minimaal 15% van het assortiment min of meer gezond is (bijvoorbeeld water, zelfs in petflessen). Ook al bestaat de rest uit ongezonde producten als cola, marsen, gefrituurde rotzooi en ander industriële producten. Het is zelfs zo erg dat Coca Cola aanbiedt om de kantinemensen al het werk dat daar bij komt kijken uit handen te nemen, en zo voor hen het assortiment samen te stellen. Logisch dat deze bedrijven dat maar met een rede doen: eigen belang! Dus wat zie je in deze kantines? Coca Cola Zero (met aspartaam), Coca Cola Stevia (met een vleugje Stevia), gewone Cola (met 10 klontjes geraffineerde suiker) en alle andere producten van de Coca Cola Company (bv Fanta). Toch mag je je drie jaar lang een Gezonde School noemen. Hoe absurd is dat?
Het goede nieuws: het is inmiddels 2016 en dit initiatief blijkt op sterven na dood te zijn.

2. Convenant Jongeren Op Gezond Gewicht

Dan hebben we nog het Convenant Jongeren Op Gezond Gewicht, ook geen onbelangrijke speler. Deze partij, die olv Paul Rosenmoller, (volgens de eigen website) streeft naar een samenleving waarin alle kinderen en jongeren wonen, leren, recreëren en werken in een omgeving waarin een gezonde leefstijl de normaalste zaak van de wereld is, schenkt ook aandacht aan een gezonde schoolkantine: ‘Met de Gezonde School(kantine) dragen we op verschillende manieren bij aan een gezonder voedingsaanbod op scholen. Hier brengen jongeren tijdens hun schoolcarrière immers heel wat pauzes door’. Ook deze club laat zich gek genoeg sponsoren door bedrijven als Coca Cola, Mars, Peijnenburg en Friesland Campina, gek genoeg, omdat deze partijen gemeen hebben dat ze producten maken die vol zitten met geraffineerde suiker en suikervervangers die op z’n minst kunnen leiden tot overgewicht. Hoezo gezond?

Big Business
Voedsel voor schoolkinderen is dus big business. Logisch, het gaat om zo’n 2,3 miljoen kinderen. Niet zo vreemd dus dat de wagen die in 2011 ging rijden, al snel bevolkt werd door illustere partijen die niets van doen hebben met gezondheid, niet voor volwassenen, maar al helemaal niet voor kinderen. Maar aangezien de overheid, en dus het Voedingscentrum met in hun kielzog de Gezondheidsraad, aan kop rijden, gaat iedereen er gemakshalve van uit dat dat wel goed zit. Helaas is de visie van het Voedingscentrum op (de gezondheid van) brood, melk, vet en vlees en vleesproducten al eeuwen achterhaald. Sterker nog, deze producten worden steeds vaker met ernstige ziektes als kanker in verband gebracht. Dus die adviezen kun je maar beter links laten liggen, nog los van het feit dat ditzelfde Voedingscentrum, dat geacht wordt onafhankelijk te zijn, banden heeft met supermarkten en Unilever. Kortom, alle initiatieven hebben een ding gemeen: geld is belangrijker dan echte gezondheid. Wat doen deze partijen dan op de school van je kind?????

Leerlingen
En ondanks het feit dat de lat dus niet bepaald hoog ligt, lukt het maar niet om de kritische kwaliteitsgrens in schoolkantines omhoog te krijgen (Duhhhh). Het 1V Jongerenpanel van tv-programma EenVandaag deed in samenwerking met jongerenkrant 7Days een onderzoek onder 814 middelbare scholieren. Maar 30 procent zegt dat het aanbod bij hen op school grotendeels gezond is. Bij 58 procent is dat niet zo. En 65 procent vindt dat het aan de overheid is om geld te investeren in gezondere schoolkantines. Echter, de snoepmachine mag niet verdwijnen, vindt 79 procent.

Ouders
Ruim 1300 ouders kregen de vraag voorgelegd: wie is verantwoordelijk voor wat een kind op school eet: de ouder, de school of het kind zelf? 31 procent van de ouders noemt zichzelf als hoofdverantwoordelijk, 27 procent geeft die rol aan de school en 21 procent zegt dat het kind hiervoor verantwoordelijk is.
De respondenten (36%) geven aan dat ze graag in gesprek willen met de school hierover en dat de school vaker zou kunnen overleggen met de ouderraad over het aanbod. 38% Wil graag samen met de schoolleiding zorgen voor beleid rondom gezond eten en drinken op school. 17% geeft aan dat ze er met andere ouders in gesprek willen, zodat ze samen invloed hebben op het aanbod en 7% zegt te willen meedraaien in het schoolkantineteam.

Conclusies:
Hoewel al in 2009 een motie werd aangenomen dat de voeding die leerlingen op school aten en drinken op alle scholen gezond moest zijn, is daar dus nauwelijks iets van terecht gekomen. Om te beginnen hebben partners als Coca Cola (frisdrank), Campina (melk en melkproducten), Mars (chocoladerepen) helemaal niets vandoen met gezonde producten, loopt het Voedingscentrum lichtjaren achter bij nieuwe wetenschappelijke inzichten – logisch, ze verkondigen het woord van de voedingsindustrie, niet van het ‘gewone volk’ en trekken de bijbehorende subsidies ‘klanten’ aan die hun boodschap zo verpakken dat ze het geld krijgen zonder dat het bijdraagt aan de gezondheid van onze kinderen.

Wat nu?
Niet Te Verteren organiseert op 28 januari een startbijeenkomst onder de noemer Schone Scholen. Samen met ambassadeurs, scholen (directie, afdelingsleiders en leerlingen), ouders en andere partijen die zich in willen zetten voor echt schonere scholen, wil deze beweging de discussie tussen scholen, leerlingen en ouders op gang brengen over wat echt gezond is, welke producten dus in aanmerking komen om in de schone kantine aan de man en vrouw te worden gebracht en welke partijen deze producten kunnen en willen leveren tegen een concurrerende prijs. Het gaat in eerste instantie over richtlijnen (waar moeten zich gezond noemende producten aan voldoen?), menukaart (welke producten uit dat assortiment kunnen aftrek vinden bij leerlingen?) en mogelijke partners (iig niet Coca Cola en Mars). Gelukkig is het aanbod aan dit soort producten niet alleen snel stijgend, ook zie je met name in de grote steden gezonde initiatieven als paddenstoelen uit de grond schieten. De nieuwe generatie Schoolmelk is al lang geboren en tot wasdom gekomen.
Maar ook over zaken als concurrentie (snackbars en supermarkten in de buurt van de school), bewustzijn bij ouders en leerlingen (bv dmv lesmateriaal, lezingen en het boek Niet Te Verteren).
Maar wellicht het aller belangrijkste is dat het een samenwerking moet zijn van de school (directie, docenten, sfeer, financiën, etc.), leerlingen (wat vinden ze lekker, wat weten ze over gezondheid en in hoeverre staan ze daar voor open, welke alternatieven zijn er beschikbaar en welke daarvan hebben hun voorkeur), en bedrijven die gezonde producten kunnen en willen leveren tegen een concurrerende prijs? Voorwaarde daarbij is dat de leerling vanaf het eerste moment bij het proces betrokken wordt, zowel qua voorlichting, als smaakexpert

Het doel van de beweging is: alle kinderen hebben recht op gezonde voeding, zijn zich bewust van het verschil tussen gezond en ongezond en moeten op plekken waar ze een groot deel van de dag doorbrengen veilig zijn voor partijen die het gaat om geld, in plaats van om hun gezondheid.

Wil je meedoen? Meld je dan aan als ambassadeur op nietteverteren.nl

Leave a Reply

Een gezond kind in 7 stappen? Beter en slimmer eten. Boek bestellen