Minder suiker, meer aspartaam

Al in 2017 bleek dat er, ondanks herhaaldelijke afspraken daarover, de vijf jaar daarvoor niets was veranderd: er zit nog evenveel suiker in de producten die de voedingsindustrie aanbiedt. Hetzelfde geldt voor vet en zout. Dit bewijst nog maar eens te meer dat de voedingsindustrie niet te vertrouwen is en jaar na jaar tijd koopt om zo lang mogelijk op dezelfde sluwe manier door te kunnen gaan.

Natuurlijk tot zover niets nieuws onder de zon. Daarom ondernam staatssecretaris Blokhuis, die naar eigen zeggen er eigenhandig voor gezorgd heeft dat de vaccinatiegraad in Nederland omhoog is gegaan, een nieuwe poging. Eind 2018, na verschillende keren uitstel, ondertekende Blokhuis samen met zeventig organisaties alsnog het zogenaamde Nationale Preventieakkoord. De blijdschap over deze overwinning, die eigenlijk toch al geen overwinning was, was echter van korte duur. Hoe kan dat? En waarom was het sowieso geen overwinning?

Om met het eerste te beginnen: de suikertaks om drie dingen: (1) producten waar geen suiker meer inzit zouden goedkoper worden, daaronder vielen ook (2) producten die geen suiker en calorieen bevatten, (maar wel suikervervangers zoals aspartaam), en (3) producten waar wel (en veel) suiker in zit, zouden een stuk duurder worden. Op het eerste gezicht goede maatregelen om overgewicht, maar ook andere ziektes en kwalen die met (geraffineerde) suiker te maken hebben, tegen te gaan, en zo tegelijk iets te doen aan de uit de hand lopende zorgkosten.

Maar ja, de omgekeerde wereld he? Producten zonder calorieen (maar met suikervervangers) zorgen voor nog meer gewichtstoename dan producten waar de suiker nog gewoon in zit. Toch worden producenten van deze producten beloont met een verlaging van de belasting. Dus hoe je het ook wendt of keert, het was sowieso een akkoord geweest waar mensen die kampen met overgewicht helemaal niets aan hadden gehad.

Dat onze zogenaamde democratie meer oog heeft voor de belangen van het bedrijfsleven, dan voor onze belangen, blijkt maar weer eens als er uiteindelijk helemaal niets van dit akkoord terechtkwam. Dankzij deze belangen, maar ook dankzij knap lobby-werk werd het akkoord stukje bij beetje uitgekleed. De vraag blijft natuurlijk: wat hebben de politici (met name van de VVD) daaraan over gehouden?

‘Verschillende opties passeren de revue’, zo staat in een artikel van Follow The Money. ‘De eerste is om alle dranken zonder suiker vrij te stellen en de accijnzen op fris te verdrievoudigen. De tweede optie volgt het systeem van het Verenigd Koninkrijk. Dat hanteert twee belastingschijven: een tarief voor dranken met 5 tot 8 gram suiker per 100 ml, en een tarief voor dranken daarboven, zoals cola en energiedrankjes. In het tweede gesprek, op 15, juni gaan ze de diepte in. Wat moet er gebeuren met suikervrije, kunstmatig gezoete dranken? Moeten die ook vrijgesteld worden, of moet de vrijstelling zich beperken tot water? En in welke categorie valt water met een smaakje?’

‘In de concepttekst van 5 september 2018 staan onder het kopje Minder Calorieën dan ook twee maatregelen. Allereerst belooft de sector om tot 2020 aanvullende afspraken te maken om het aantal calorieën van frisdranken, koek, snoep en suikerhoudende dranken te verlagen. De tweede maatregel gaat over de inzet van de rijksoverheid: die zal ‘zelfstandig fiscale maatregelen nemen om deze beweging vanuit de sector verder te ondersteunen. Dit wordt gedaan door op budgetneutrale wijze water(s) en suikervrije dranken vrij te stellen van verbruiksbelasting en hiermee een verschuiving te stimuleren van het drinken van suikerhoudende dranken naar waters en suikervrije dranken.’

De maatregel die Blokhuis voorstelt, gaat minder ver dan een echte suikertaks: suikervrije dranken worden 8 cent per liter goedkoper, die met suiker 4 cent duurder. (Bij een echte suikertaks, zoals bijvoorbeeld het VK die hanteert, zouden dranken met meer dan 8 gram suiker per liter (zoals cola) 26 cent per liter duurder worden.)’

Vanaf dat moment komt de lobby in het geweer, en met succes. Toen zelfs het belastingvoordeel op bronwater sneuvelde, bleef alleen de ‘belofte’ van de sector over om tot 2020 aanvullende afspraken te maken over het aantal calorieen van frisdranken, koek, snoep en suikerhoudende dranken te verlagen. Daarmee slaat de sector twee vliegen in een klap: (1) het bedrijfsleven, gesteund door de overkoepelende (Centraal Bureau Lvensmiddelenhandel, Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie, de werkgeversorganisatie VNO-NCW en de VVD) houdt de regie, en 2) ze geven niets toe, de calorievrije dranken zijn sowieso een belangrijke cashcow. Dat er nog slechtere stoffen dan suiker daarvoor in de plaats zijn gekomen, doet net ter zake.

Met andere woorden, we zijn nu tien jaar verder en dankzij ons systeem blijven de partijen die ons ongezonde voeding leveren, voeding waar we gezien het enorme aantal chronisch zieken in ons land, massaal ziek van worden de baas. De politiek legt ze geenstrobreed in de weg. Ze maken afspraken, die ze vervolgens niet nakomen, waarop ze weer nieuwe afspraken maken die ze wederom niet nakomen. In vakjargon heet dat ‘tijd kopen’. Voor je het weet ben je zo weer tien jaar verder. Het resultaat: ze halen gewoon die dertig procent suiker uit het product en vervangen het door een nog slechtere stof (zoals aspartaam) of een van de vele andere nepzoete alternatieven. Slim bedacht, maar oliedom van Blokhuis. Zo gaat het namelijk al jaren en elke keer trapt de politiek er weer in. Of was dat hele zogenaamde Nationale Preventieakkoord er slechts voor de schijn, om goede sier mee te maken, en gaat Blokhuis er uiteindelijk met een vette bonus of een goed betaalde baan vandoor?

Een ding is zeker, de regels zijn zo uitgerekt dat de politiek kennelijk niet opgewassen is tegen de voedingsindustrie, of gewoon te dom is omde sluwe trucs van deze partij te doorzien. Het gevolg is dat het weer tien jaar duurt voordat de afspraken over zout, zoet en vet hoeven te worden nagekomen. Ik durf er heel wat onder te verwedden dat er dan ook weer niets van is terechtgekomen. Wie het laatst lacht, lacht het hardst. Rara wie zal dat zijn?

Leave a Reply

Een gezond kind in 7 stappen? Beter en slimmer eten. Boek bestellen